آزمایش غربالگری در بارداری

دکتر نریمان: سلامتی نعمت گرانبهایی است که باید از اعطای آن توسط پروردگار بزرگ به خود ببالیم؛ بسیاری از ما بهره مندی از چنین موهبتی را از خاطر میبریم. در دنیای پزشکی، بیماریهای مختلفی وجود دارند که ابتلا به آ نها زندگی را برای بیمار و اطرافیان او دشوار و طاقت فرسا میکند. برخی از این بیماریها لاعلاج اند، در بین این بیماریهای لاعلاج، گروهی هستند که میتوان به راحتی با روشهای نوین پزشکی آنها را شناخت و از ابتلا به آنها پیشگیری کرد. در دوران حساس بارداری هم میتوان بعضی بیماریهای جدی و لاعلاج موجودی که تا چند ماه بعد متولد میشود را تشخیص داد و برای مقابله با آنها اقدامات لازم و به موقع را انجام داد. در ادامه پای صحبتهای دکتر مریم تقوی صفا می نشینیم و با آزمایشهایی که از تولد کودکی غیرعادی و علیل جلوگیری میکنند، آشنا می شویم.

آزمایش غربالگری در بارداری و بیماری‌های سه گانه

با وجود این که اکثر نوزادان سالم به دنیا می آیند؛ اما حدود 3- 2 درصد نوزادان در هنگام تولد، دچار نقایص مادرزادی هستند. از شایعترین این بیماری های مادرزادی می توان به 3 بیماری سندرم داون (منگلیسم)، نقایص لوله عصبی و سندرم تریزومی 18 اشاره کرد. آزمایش های غربالگری دوران بارداری برای بررسی و تشخیص به موقع این 3 بیماری انجام میشوند. این بیماری ها معمولا در فرزندان خانواده هایی ایجاد میشوند که سابقه نقایص مادرزادی را ندارند و بنابراین انجام آزمایش های غربالگری بارداری را نه تنها به زو جهای در معرض خطر این بیمار یها بلکه به تمام زوجهایی که فرزندی در راه دارند، توصیه می کنیم. اما باید بدانید که جوابهای نگرانکننده این آزمایشها به معنی تولد فرزند غیرعادی نیست. این آزمایشها قطعاً به هیچ عنوان برای تشخیص بیماری های مادرزادی طراحی نشده اند؛ نتایج غیرطبیعی آنها به معنای قطعیت نقص مادرزادی در نوزاد نیست، نتایج غیرطبیعی باید با انجام آزمایش های تکمیلی دیگری، پیگیری و تایید شوند.

آزمایشهای غربالگری به 2 صورت انجام میشوند

غربالگری 3 ماهه اول
این آزمایش که بین هفته های 13 - 11 بارداری انجام می شود، برای بررسی احتمال خطر سندرم داون و تریزومی 18 انجام می شود و شامل آزمایش خون و سونوگرافی است.

آزمایش خونی: در این روش مقدار 2 نوع پروتئین وابسته به بارداری خاص در خون مادر اندازه گیری میشود.

سونوگرافی: به کمک سونوگرافی تجمع مایع پشت گردن جنین اندازه گیری میشود؛ تجمع این مایع پشت گردن جنین طبیعی است؛ اما اگر این مایع از حد معینی بیشتر باشد و در عین حال آزمایش خونی فوق هم نتیجه غیرطبیعی داشته باشد، میتوان نتیجه گرفت که احتمالا این جنین در خطر افزایش نقایص مادرزادی و اختلالات کرومزومی (سندورم داون و تریزومی 18 ) است.

اگر جواب 2 آزمایش فوق نگرانکننده بود، باید پزشک، با آزمایشهای تشخیصی، قطعیت این بیماریها را بررسی کند. یکی از این آزمایشهای تشخیص قطعی، نمونه گیری از پرزهای جفت است. اگر جواب آزمایشهای فوق طبیعی بود، اگر این آزمایشها خطر خاصی را نشان نمی دادند، به مادر باردار پیشنهاد می شود که آزمایش های غربالگر�� 3 ماهه دوم را انجام دهد.

غربالگری 3 ماهه دوم
این آزمایش ها بین هفته های 22 - 41 بارداری انجام می شوند

آزمایش خون: این آزمایشها چند نوع اند که در نوع 4گانه آن، مقدار 4 پروتئین به خصوص در خون اندازه گیری می شود. این مواد به طور طبیعی در خون مادر باردار وجود دارند. این آزمایش نوع 3 گانه هم دارد که هزینه اش کمتر است.

در بدن جنین یک پروتئین اصلی ساخته م یشود ( FPα ) که از طریق ادرار جنین وارد مایعی که جنین در آن شناور است میشود و سپس به خون مادر راه یافته و وارد جریان خون مادر میشود. اگر تنها همین پروتئین در خون مادر افزایش یافته باشد، میتوان احتمال داد که لوله عصبی جنین باز شده است. زیرا با باز شدن این لوله مقادیر بیشتری از این پروتئین به مایع جنینی و در نهایت خون مادر منتشر میشود. در صورت غیرطبیعی بودن میزان این 4 ماده، مانند آزمایشهای غربالگری 3 ماهه اول، باید سراغ سونوگرافی رفت.

سونوگرافی: با انجام سونوگرافی میتوان 3 بیماری سندرم داون، باز بودن لوله عصبی جنین و تریزومی 18 را بررسی کرد.

اگر نتیجه سونوگرافی، احتمال خطر بیماری را نشان دهد، باید آزمایش های تشخیص قطعی را هم انجام داد. مثلا نمونه برداری از مایعی که جنین در آن شناور است. در این نمونه برداری میزان هورمونها و سلول های جنین، تحت بررسی کروموزومی قرار میگیرند.

خونسرد باشید، نتیجه مثبت آزمایشهای غربالگری نشانه افزایش خطر است و لزوما به معنای ابتلای جنین نیست. لازم است به مادران باردار بگوییم که با مثبت بودن نتیجه آزمایشهای غربالگری نباید سراسیمه بشوند؛ تنها 6 درصد از تمام نمونه های مثبت غربالگری جنین به بیمار یهای فوق مبتلا هستند که اطمینان از ابتلا به آن ها، با آزمایش هایی که توضیح داده شد، به اثبات می رسد؛ در هر صورت حفظ آرامش و منطقی بودن، بهترین برخوردی است که می توانید با این قضیه داشته باشد.

آینده را تضمین کنید
آزمایش‌های غربالگری باعث میشوند که مادر دوران بارداری را با خیال آسوده تر طی کند.

پزشک و مادر از سلامت جنین مطمئن شوند.

با انجام این آزمایش ها والدین از نوزادی که قرار است به زودی متولد شود اطلاعات روشن تری دارند و میتوانند برای او تصمیم گیری و برنامه ریزی بهتری داشته باشند.

انجام این آزمایش های دقیق، به خصوص در 3 ماهه اول، بسیار مفید است؛ مسلما اگر مادری این آزمایش ها را به ترتیب انجام داد و با آزمایشهای تشخیص قطعی، بروز اختلالاتی در جنین او ثابت شد، می تواند با اجازه پزشکی قانونی، به موقع جنین خود را سقط کند.

بیماری‌های سه گانه
سندرم داون: در این بیماری به دلیل اختلالات تقسیم سلولی، ترتیب طبیعی کروموزومها بر هم میریزد و در نتیجه سلولها به جای 46 کروموزوم، 47 کروموزوم دارند. کروموزومها قسمتهایی در سلول هستند که باعث تمام ویژگیهای ظاهری و روحی و حتی جنسیت افراد میشوند. همین یک کروموزوم اضافه میتواند تمام عملکرد و رشد بدن را از همان ابتدای تشکیل سلول تخم در بدن مادر تحت تاثیر قرار دهد. نوزادی که با اختلال کروموزومی داون به دنیا بیاید، دچار ویژگیهای غیرعادی روحی و جسمی است و مراحل رشد روحی و  جسمی را با تاخیرهای زیاد طی میکند. مثلا نمیتواند تا سالها راه برود، صحبت کند و...

سندرم تریزومی 18: این بیماری هم که به دلیل یک افزایش غیرطبیعی کروموزومی هنگام تقسیم سلولی است، سبب معلولیتهای ذهنی و جسمی زیادی میشود که ادامه حیات در متولدین با این بیماری بسیار دشوار و طاقت فرسا خواهد بود.

نقایص لوله عصبی: نقص لوله عصبی یکی از جدیترین نقایص هنگام تولد است. در این حالت ستون فقرات و نخاع و مغز دچار اختلالاتی هستند و به طور متناسب تکامل نیافته اند و از آنجا که نخاع پل ارتباط مغز با تمام اعضای بدن است، باوجود چنین مشکلی احتمال زنده ماندن چنین نوزادانی بعد از تولد، تقریبا صفر است. زیرا با چنین نقصی بیشتر اندامهای اصلی از جمله اندامهای حرکتی و حتی کلیه و مثانه فلج می شوند.

نظرات بییندگان :

بهترین مشاغل و خدمات شهر خود را ، در سایت نشونه پیدا کنید.

مشاهده سایت نشونه